تار

تار را در حال حاضر میتوان مهمترین ساز ملی ایرانی دانست در حالیکه شاید قدمت این ساز از باقی سازهای ملی دیگر نیز کمتر است اما به واسطه تکامل این ساز در حدود 200 سال اخیر و بالاخص استاد سازگر بی همتا و یگانه یحیی، این ساز در موسیقی ایرانی جایگاهی ویژه و منحصر به فرد پیدا کرده است آنچنانکه اساتید بزرگ، ساز تار را برای روایت مجموعه ردیف موسیقی ایرانی، این گنجینه سترگ و تاریخی- فرهنگ هنری انتخاب میکرده اند.

ساز تار در منطقه آذربایجان نیز سازی مهم محسوب میشود و به رقم اینکه تار ایرانی و تار آذری ازیک خانواده هستند اما چه در مشخصات ظاهری و چه در مشخصات صوتی و حتی تکنیکهای نوازندگی تفاوتهای چشمگیری دارند به طوریکه میتوان آنها را دو ساز متفاوت در نظر گرفت.

محدوه صوتی ساز تار از نظر فرکانسی حدودا بین 130 هرتز تا 880 هرتز قرار دارد که برای گوش یکی از متعادل ترین مناطق صوتی محسوب میشود و اصطلاحا نه  صرفا سازی بم خوان است و نه  صرفا زیر خوان و حتی تمایل صوتی این ساز نیز در حد میانه است؛ از طرفی به واسطه ساختمان کلی ساز و مهمتر از همه کاسه طنینی، از صدایی عمیق، شفاف و بلند برخوردار است وهمه این مشخصات موجب میشود جایگاه صوتی این ساز در میان سازهای ایرانی خاص و دلنشین باشد.

ساز تار به غیر از صدایی زیبا از ظاهری زیبا نیز برخوردار است؛ دارای دو کاسه طنینی که از زاویه ای شبیه به دو دل(قلب) میباشند با انحنا ها و زوایایی منحصر به فرد که ساختار تار را به مشکل ترین ساز ایرانی تبدیل میکند و همین امر موجب قیمت نسبتا بالای این ساز میشود و شاید بر همین اساس در دوران گذشته تار سازی به اصطلاح اعیانی و اشرافی بوده است.

از بزرگان این ساز میتوان به اساتیدی چون میرزاعبدالله، درویش خان، علینقی وزیری، علی اکبر خان شهنازی، موسی معروفی، جلیل شهناز ، فرهنگ شریف و حسین علیزاده اشاره کرد.