کمانچه

کمانچه یکی از سازهای قدیمی و اصیل ایرانی است به طوریکه در بین بیشتر اقوام ایرانی سازی رایج است و همین امر نشان دهنده قدمت و اصالت این ساز میباشد. کمانچه بین اقوام لر، آذری، گیلک و تالش، مازنی، ترکمن، خراسان، بلوچ و اعراب خوزستان رایج است که البته در بعضی نواحی شکل و ساختار ساز و حتی نام آن تغییر کرده است. بعضی از صاحبنظران معتقدند کمانچه تحول یافته ساز رباب است. کمانچه به غیر از ایران در بسیاری از کشورهای دیگر نیز رواج دارد که البته در هر فرهنگ و جغرافیا این ساز نام و  ساختاری منحصر به فرد و تکنیکهای اجرایی خاص خود را پیدا کرده است؛ مثل آذربایجان، چین،مغولستان، هند، پاکستان و ….

بعضی معتقدند ویولن نیز تحول یافته کمانچه است اما به این حقیقت باید اعتراف کرد که حداقل در 150 سال اخیر کمانچه نیز بسیار متاثر از ویولن بوده است، مثل جنس و تعداد سیم، نصب تاندول برای کوک بهتر،تکنیکهای نوازندگی و …

از این روی بسیاری از نوازندگان ویلن ایرانی قادر به نوازندگی کمانچه و بالعکس نیز میباشند اما باید در اینجا تاکید کرد که ویلن و کمانچه کاملا دو ساز متفاوت میباشند و و تکنیکهای اصیل هرکدام منحصر به فرد و خاص بوده و سالها نیاز به ممارست دارد.

صدای کمانچه در قیاس با صدای ویلن از لحنی گرمتر، کمی دارای خش و بم تر برخوردار است و اصطلاحا لحنی شرقی دارد چرا که قرنهاست که این ساز راوی حالات روحی و روانی مردمان این سرزمین بوده است از مراسم عروسی تا سوگواری، از برداشت محصول تا بلاهای طبیعی، ازمراسم جشن و صلح تا جنگاوری، از محافل اغنیا و اهل طرب تا کنج خانقاه ها و خلوت عرفا.

از بزرگان این ساز میتوان به اساتیدی چون حسین خان اسماعیل زاده، علی اصغر بهاری، علی اکبر شکارچی و کیهان کلهر اشاره کرد.